Прес

Со новиот лабораториски  биохемиски анализатор  на Универзитетската клиника за детски болести досега се направени околу 90.000 анализи, што, според министерот за здравство Никола Тодоров, говори за високото  ниво на искористеност.

Новиот апарат е со капацитет од 800 анализи на час, а на детската клиника се прават по 1.200 такви анализи дневно. Обезбеден е преку тендерот на Министерството за здравство за набавка на апарати преку  реагенси. Со таквите набавки, најави денеска Тодоров, ќе се продолжи затоа што се постигнуваат заштеди за клиниките и болниците и истовремено се добива опрема од најнова генерација со побрзи и поквалитетни услуги за пациентите.

- Првпат во Македонија се овозможи да се натпреваруваат понудувачите кој ќе даде пониска цена на реагенс, а тој што ќе го добие тендерот да има обврска да достави бесплатно апарати и да се грижи постојано  за нивно одржување, односно Клиниката  или болницата каде е да нема таква обврска. Ова особено ни правеше главоболка во минатото затоа што од одржувањето на овие апарати а особено замената на резервни делови е прилично скапа работа, изјави Тодоров при посетата на Детската клиника  каде што со такви набавки на годишно ниво е постигната заштеда од околу два милиони денари.

Министерот за здравство истакна дека е добиен апарат од најнова генерација, првпат произведен како технологија во 2012 година и оти овозможува многу  побрзи и поточни резултати.  - Очекувам дека овој начин на набавки ќе го продолжиме и во наредниот период и ќе овозможиме набавка на вакви  апарати за скоро сите здравствени установи во државата. На овој тендер беа набавени вакви апарати за осум здравствени установи во државата, рече Тодоров. 

Според директорката на Детската клиника Аспазија Софијанова, новиот биохемиски анализатор овозможува побрзо добивање резултати за децата, што е значајно за нивниот третман и лекувањето.

- Дневниот обрт на клиниката  во однос на минатата година е зголемен за 30 проценти. Тоа укажува дека со овој хемиски анализатор сме ги зголемиле  не само капацитетот, туку и квалитот  и брзината на  времето на добивање резултати, кои се особено важни за децата, а тоа се електролитниот  статус кој го добиваме за четири до пет минути, гликемијата за четири-пет минути и цеерпето за осум до  девет минути, што  претходно траеше 12 до 18 минути, изјави Софијанова дополнувајќи дека брзината за добивање на  биохемиските резултати е параметар по кој се одредува терапијата и третманот на децата.

Во овој период, како што информира Софијанова, на Детската клиника се евидентирани зголемен број деца со вирози, бактериски инфекции... Само ноќеска  дежурната служба прегледала 100 деца. По отворањето на новиот објект на  Институтот за белодробни болести се очекува  намалување на бројот на пациентите на Детската клиника и опслужување  во просек на 20 до 30.

Македонија ќе ја заврши годината со раст над просекот во регионот. Годинава ќе ја заврши со раст околу 3,5 проценти, раст кој го одразува зголемениот извоз, како и зголемената лична потрошувачка.

Ова е оценката на Мисијата на Меѓународниот монетарен фонд која во изминатите две недели престојуваше во земјава, а ја искажа на заедничка прес-конференција со вицепремиерот и министер за финансии  Зоран Ставрески и гувернерот на НБРМ Димитар Богов.

- Порастот за оваа година е над просекот во регионот и е проектиран да изнесува околу 3,5 проценти и незначително да се зајакне следната година. Растот е балансиран и го одразува зголемениот извоз, како и зголемената лична потрошувачка. Домашните инвестиции се поддржани со јавни инфраструктурни проекти, а приватната потрошувачка е исто зголемена поради зголемениот раст на кредитите, растот на вработеноста, а не поради слаба домашна побарувачка, истакна шефот на Мисијата на ММФ Ивана Владкова Холар.

Министерот Ставрески потенцира дека македонската економија во првите девет месеци оствари солиден економски раст кој покажува дека здраво се поставени политиките кои го овозможуваат тој раст. - Тоа се првата форсирањето на капиталните инвестиции од буџетот на Република Македонија и привлекувањето странски инвестиции кои значително го зголемија потенцијалот за производство со висока вредност и зголемување на извозот, како и креирање работни места, рече Ставрески.

- Во 2014 година очекуваме раст кој ќе се движи меѓу 3,5 и 3,8 проценти, што е една од највисоките стапки во Европа, можеби највисока и за следните две години. Очекуваме висок економски раст кој ќе се приближи околу 4 и над 4 проценти, доколку во светската економија нема нови рецесиски  движења, изјави министерот Ставрески.

Потенцира дека фискалната политика и расходите се остварува согласно планираното, како и буџетските приходи кои се на ниво на планираното.

- Со добра координација на фискалната и монетарната политика успеавме да создадеме добар амбиент за поддршка на домашните фирми. Поддршката изразен во се повисокиот раст на кредитите помага заедно со останатите мерки македонското стопанство да оствари подобри резултати отколку другите во регионот, Рече Ставрески.

Тој очекува да продолжи добрата координација и да се задржи стабилноста на валутата и можноста и фирмите да дојдат до кредитни средства што им се потребни за инестиции ставрески

Државниот долг, според него, е на ниво кое е најниско во регионот и меѓу пониските во Европа и ќе остане на такво ниво, а во таа насока се и мерките за фискална консолидација што се предвидени, а следниот период во насока на постепено намалување на буџетскиот дефицит. - Тоа намалување, како што препорача ММФ, ќе се одвива со онаа динамика која е потребна за да не се наруши растот, истакна Ставрески.

Во насока на натамошно зајакнување на транспарентноста и зајакнување на фискалната дисциплина има и со уставните амандмани да се фиксираат фискални правила, односно да се позиционира максималното ниво на буџетскиот дефицит и на јавниот долг.

Според Мисијата на ММФ потребна е посилна консолидација. Владкова Холар потенцира дека во новата среднорочна фискална стратегија за периодот 2015-2017 година се вклучени повисоки таргети на дефицитот отколку во претходната стратегија и тоа значи дека стабилизацијата на долгот ќе се случи подоцна и на повисоко ниво.

Потенцира дека Мисијата на ММФ има три препораки. Тие, како што рече, се однесуваат на тоа ако има подобри приходи од проектираните да се заштедат наместо да се потрошат, ако има помалку прибрани приходи да постои резервен план кој ќе ги утврди приоритетите на намалување на трошоците, како и во периодот до воспоставување на планираното фискално правило јавниот долг да се одржи под планираниот праг од 60 проценти од БДП.

- Овој праг всушност е плафон, а не таргет, што значи дека во нормални услови политиката треба да биде насочена кон одржување на долгот на прифатливо ниво под тоа ниво, истакна Владкова Холар.

За управувањето со јавниот долг потенцира дека е потребна континуирана добра соработка меѓу Министерството за финансии и Централната банка бидејќи, како што рече, надворешното задолжување на Владата влијае врз монетарната политика преку своето влијание врз домашната ликвидност и нивото на девизни резерви.

- Препорачуваме фискалната и монетарната власт да продолжат тесно да соработуваат со цел за стратегијата за управување со долгот соодветно да се земат предвид факторите кои влијаат врз надворешната одржливост. Препорачуваме стратегијата за управување со јавен долг да вклучи поширока дефиниција, а долгот на јавниот сектор да ги вклучи сите задолжувања на претпријатијата во државна сопственост. Во врска со ова го поздравуваме неодамнешниот чекор на властите за објавување податоци за нивото на долгот на јавниот сектор, рече шефот на Мисијата на ММФ.

Таа рече дека постојат одредени области во кои дополнителни активности би придонеле за зголемување на производствениот потенцијал на економијата за намалување на невработеноста и за поинклузивен пораст.

Средствата од Програмата за конкурентност, иновации и претприемништво за годинава во вкупен износ од 11.690.000 денари се целосно искористени, информира министерот за економија Беким Незири на денешната прес-конференција.

- Овие средства беа наменети за директна поддршка на малите и средните претпријатија за активности насочени кон подобрување на нивната конкурентност, производи и услуги и зголемување на извозот, а со тоа создавање конкурентна економија базирана на развиен претприемачки дух, знаење, иновации и побрз економски раст на земјава, истакна Незири.

Тој посочи дека овие средства не се доволни за да има некој голем позитивен импакт и додаде дека за наредната година во Министерството за економија се предвидени 25 милиони денари, односно двојно повеќе средства за помагање на малите и средните претпријатија.

- Цениме дека со зголемувањето на средствата во 2015 година малите и средните претпријатија ќе партиципираат повеќе во делот на извозот отколку што тоа го правеа годинава, рече Незири.

Програмата на Министерството се состои од три потпрограми и тоа за Поддршка на развојот на малите и средните претпријатија, за Имплементација на индустриска политика и за Поддршка  и развој на кластерското здружување.

Во рамките на првата потпрограма  чиј вкупен износ е 8.890.000 денари по различни основи кофинасирани  се 39 претпријатија во висина од 6 милони данари, пет бизнис идеи во износ од 800.000 денари  и 10 фондации во вкупен износ од 992.400 денари.

Поконкретно на седум занаетчии им е одобрена поддршка на занаетчиско производство  и услуги во вредност од 700.000 денари, на шест деловни субјекти им се исплатени дел од трошоците  за воведување на ИСО стандард во вкупен износ од 300.000 денари, два деловни субјекти добија поддршка за теренинг на ХАЦЦП тим во вкупен износ од 76.440 деанри, на 12 деловни субјекти им е одобрено покривање на 70 отсто од трошоците за воведување ХАЛАЛ систем во вкупна вредност од 3.100.000 денари,....

Во рамки на потпрограмата Имплементација на индустриската политика во 2014 година се обезбедени 1,2 милиони денари, а поддршка добија осум компании и четири иноватори.

За потпрограмата Поддршка и развој на кластерското здружување 1,6 милиони денари беа доделени на пет кластерски здруженија кои поднесоа најдобри проекти. 

Трипати е намален бројот на доктори што доцнеле на закажаните термини во октомври за разлика од претходниот месец, а 45.000 пациенти што закажале преку „Мој термин“ не дошле на преглед, изјави денеска на прес-конференција министерот за здравство Никола Тодоров.

- Бројот на доктори кои доцнеле трипати или повеќе од трипати подолго од еден час на првиот закажан преглед во октомври е значително намален, односно е намален за четири пати во однос на септември кога се детектирани 162 доктори кои доцнеле. За сите се поведени дисциплински постапки, како што сме информирани од директорите на ЈЗУ, рече Тодоров.

Од друга страна, додаде министерот, податоците од системот „Мој термин“ покажуваат дека има значителен број на неискористени термини од причина што граѓаните не дошле на закажаниот преглед.

- Само во месец октомври, околу 45 илјади пациенти не дошле на закажаниот термин, а тоа се 48.795 веќе закажани термини, за коишто докторот бил во својата ординација, здравствениот систем бил спремен, а пациентите иако го имале закажан прегледот не се појавиле. Со ова на здравствениот систем неоправдано му се потрошени 168.180 часа од почетокот на годинава, истакна Тодоров.

За бројот на приоритетни упати, Тодоров информира дека тој за октомври изнесува 60.000 упати, што би биле, како што рече, најмалку тројно помалку доколку термините биле навремено откажани. Проблемот, министерот го посочи во тоа што приоритетниот упат може да се искористи во текот на седум дена, а би се решил доколку неговата важност би траела само еден ден.

Како пример министерот ја посочи ортопедија каде што има најмногу пациенти и подолга листа на чекање во Скопје и тоа во просек над 20 дена, во рок од 10 месеци не биле искористени 27.000 термини, просечно по 2.700 месечно.

- Друг важен аспект на кој сакам да се осврнам и да иницирам дебата во јавноста, е дали е етички и културно да се закажува термин кај доктор, а потоа без навремено откажување на терминот, пациентот да не се појави на прегледот. Тука станува збор и за пациенти кои повеќе пати во ист месец не се појавиле на закажаниот преглед. На пример, пациентка на 72-годишна возраст од Општина Кисела Вода, само од почеток на месец октомври до денес не се појавила на 9 закажани термини, од кои последниот на кој не дошла на преглед бил на 6 овој месец, истакна Тодоров,

Од почетокот на оваа година, пак, информираше министерот, пациентка на 58-годишна возраст од општина Чаир и пациентка на 55-годишна возраст од општина Сопиште не дошле вкупно 21 пат на закажан термин. Од почетокот на функционирањето на системот е евидентирано дека 45-годишна пациентка од општина Кисела Вода не дошла вкупно 30 пати на закажан термин за преглед, а 32-годишна пациентка од општина Арачиново вкупно 29 пати не дошла на закажан термин.

Посочувајќи на европските земји и тамошната регулатива, министерот Тодоров рече дека во Германија се казнува и се наплаќа непојавувањето на закажан термин, а доколку не се откаже терминот минимум два дена однапред, тогаш се наплаќа приватно. Но, доколку пациент навремено го откаже својот закажан термин и ја наведе причината за тоа не плаќа никакви казни.

-Во Белгија доколку пациентот не се појави на лекар или стоматолог, и навремено не го откаже терминот за преглед, лекарот може да му ја наплати услугата приватно. Закажаниот преглед може да се откаже најдоцна во рок од 24 часа пред терминот. Во Данска има регулатива за недоаѓање на закажаните термини уште од 2004 година, а казната за непојавување на преглед е околу 70 евра, а за ненавременото откажување на лекарски преглед се наплаќа и во Канада. На овој начин покажуваме кои реперкусии би ги имале пациентите кога би живееле во овие странски земји, истакна Тодоров.

Загубата на здравствениот систем, потенцира министерот Тодоров, за овие изгубени часови од неискористени термини изнесува над 13 милиони денари, односно околу 217 илјади евра. Додаде дека станува збор за голема сума, која во спротивно би останала во здравствениот систем и овие средства би се искористиле за негово подобрување.

Упати апел за навремено откажување на термините, со јавување на телефонскиот број 15 444 или со праќање на СМС порака на бројот 144 194 со содржина број на упат.

Од Министерството за здравство за еден месец испратиле над 100.000 СМС пораки за потсетување на пациентите да дојдат на закажаните термини. Од почетокот на оваа година до сега испратени се над еден милион пораки со кои се потсетуваат пациентите дека имаат закажан термин и доколку се оневозможени да дојдат, истиот да го откажат.

Заинтересираните физички и правни лица во наредните десеттина работни дена ќе можат да аплицираат за добивање средства во рамки на Проектите за самовработување со кредитирање, за самовработување со кредитирање за невработени млади лица до 29 години, за кредитирање микро и мали претпријатија за отворање нови работни места и за кредитирање микро и мали претпријатија за отворање нови работни места за млади лица до 29 годишна возраст.

Целта на овие мерки, како што појасни на денешната прес-конференција министерот за труд и социјална политика Диме Спасов, е да се создаваат и креираат можности за сите невработени лица, но и да се поттикнат сите оние кои имаат сопствен бизнис, идеја и концепт за развој на сопствена компанија да се активираат.

- Би сакал да ги мотивирам сите оние кои размислуваат за основање сопствен бизнис, особено младите да ја искористат оваа шанса и да подигнат поволен кредит за самовработување и отворање нови работни места  со што не  само што ќе се отворат нови работни места, туку и ќе се поттикне и развие претприемништвото, рече Спасов.

Кредитобарателот од средствата за самовработување млади до 29 години може да подигне 7.000 евра, а за секое ново отворено работно место дополнителни 4.000 евра  при што ќе се финансираат проекти со најмногу 5 работни места, односно до 23.000 евра,  рок на враќање на средствата е 7 години со грејс период од 18 месеци и  каматна стапка од 1 процент на годишно ниво.

- Сакам да ги поттикнам и сите приватни компании кои планираат да отворат нови работни места за млади, да ја искористат оваа шанса и да аплицираат за поволниот кредит при што доколку вработат младо лице можат да подигнат кредит до 4.000 евра за секое вработување или до 12.000 евра за вкупно три вработувања, при што рокот на враќање е 2 години со грејс период од 1 година и само 1 процент каматна стапка, рече Спасов.

Сите заинтересирани субјекти и невработени лица може да поднесат барања за учество во некоја од овие мерки, или да се обратат во работните клубови на 30-те Центри за вработување на Република Македонија, каде што исто така, можат добијат  детални информации. 

Министерот Спасов истакна дека ваквите мерки во изминатиот период дале исклучителни резултати.

- Од 2008 до 2014 година со Програмата за самовработување со кредитирање регистрирани се 2.747 фирми од кои 2.153 се активни, или во проценти 78.3 проценти. Во овие  фирми се вработени  вкупно 3.290 лица. Додека пак од 2014 година предвидовме повеќе погодности за младите и посебно дизајнирани мерки при што започнавме и со имплементација на програмата Самовработување со кредитирање за млади лица до 29 години. За неа 343 кредитобаратели поднесоа апликации за вработување на 383 лица. При тоа склучени се 131 договор за вработување на 147 лица, појасни министерот Спасов.

Тој ја искористи приликата уште еднаш да ги повика невработените лица и приватните компании да ги искористат овие погодности кои, како што рече, ќе придонесат во развојот на македонската економија и напредокот на државата.

Директорот на Агенцијата за вработување на Република Македонија, Влатко Поповски информира дека огласот за аплицирање за овие проекти е распишан вчера и ќе трае 10 работни дена.

Сите заинтересирани, рече, информациите можат да ги добијат на веб-страницата на Агенцијата за вработување на Република Македонија, или како што рече, во самата Агенција или 30-те центри низ Македонија.

Две реномирани француски референтни лаборатории ги потврдија наодите за листерија од македонските институции, информира министерот за здравство Никола Тодоров на денешната прес-конференција.

Тој посочи дека вчера официјално ги добиле резултатите од Институтот „Луј Пастер“ од Париз и референтната лабораторија „Ансес“ исто така од Париз кои ги потврдиле резултатите од изолатите од храна за листерија, односно потврдиле дека причина за појава на листеријата била свинскиот врат на компанијата „Екстра меин“ од Куманово.

- Денеска резултатите од двете лаборатории ги потврдија наодите добиени во лабораторијата при Ветеринарниот факултет. Се работи за потполно идентичен генотип кај изолат од храна и изолатите од хумано потекло. Се потврдија резултатите кои Министерството за здравство претходно ги објави дека причините за листеријата кај заболените и починатите е производ од компанијата Екстра меин од Куманово. Добивме потврда дека станува збор за ист извор на листерија. Со ова конечно ставаме крај на шпекулациите и наводите дека се уште не е пронајден виновникот за појавата на листеријата, истакна Тодоров.

Прашан што поконкретно ќе преземат по потврдувањето на сомнежите, министерот рече дека уште веднаш до Основното јавно обвинителство поднел кривична пријава за непознат сторител и додаде дека пристигнатите резултати од Франција ќе ги достават до јавниот обвинител и оти очекува наскоро разрешување на предметот. 

На 21 јули годинава кај седум случаи во Македонија беше откриено присуството на бактеријата листерија од кои тројца завршија смртно. Подоцна беа откриени уште тројца заболени од кои двајца завршија смртно, со што вкупниот број на заболени од листерија изнесуваше 10, а смртноста пет лица. 

Листеријата беше изолирана кај свински врат од производителот „Екстра меин“ – Куманово, а македонските институции беа обвинувани за нестручност и за намерно затворање на еден производител. 

Според министерот Тодоров, резултатите од реномираните светски референтни лаборатории потврдуваат дека македонските институции се стручни и оти совесно си ја вршат работата.

Со промоција на современ Обучен и испитен центар за кадрите од областа на приватното обезбедување и „Коментар на законот за приватно обезбедување“ во издание на Комората, денеска беа одбележани „Денови на приватното обезбедување 2014“.

„Коментарот“, нагласи министерката за внатрешни работи Гордана Јанкулоска, која присуствуваше на одбележвуањето, значи појаснување на сите законски одредби со реални ситуации во праксата, кои, подвлече, во голема мера ќе им помогнат на работниците во делот на приватното обезбедување во нивното секојдневно спроведување на Законот. 

- Од крајот на оваа година се воведува и сосема нов систем на проверка на знаењето што подразбира електронско полагање на тестови, со милиони комбинации. Тоа значи дека практично се сведува на невозможно какво било субјективно делување во процесот на носење на одлука дали испитот е положен или не, појасни Јанкулоска додавајќи оти со ваквиот начин на полагање на испитот пред се им се олеснува и овозможува на кандидатите на објективен начин нивното знаење да биде проверено и оценето, а се промовира и повисок систем на  квалитет во делот на обуката и на проверката на знаењето. 

Верица Милеска - Стефановска, претседател на Комората за приватно обезбедување на Република Македонија, информира дека согласно евиденцијата од Централниот регистар околу пет илјади лица се вработени во дејноста приватно обезбедување, а МВР има издадено околу 190 дозволи за работа, од кои согласно евиденцијата на Комората, работат 59 Агенции за обезбедување.

Таа меѓу другото нагласи дека денеска во рамки на одбележувањето ќе се официјализира соработката со Филизофскиот факултет-Скопје, а во негови рамки и Институтот за безбедност, одбрана и мир и ќе се потпише меморандум за соработка, пред се заради размена на научни и стручни знаења и искуства, меѓусебна поддршка и помош, како и вложување заеднички напори за унапредување на дејноста.

Согласно Акцискиот план на Националната стратегија за развој на културата 2013-2017, која минатата година беше донесена од страна на Собранието, годинава се што беше обврска на Министерството за култура е реализирано, почнати се сите планирани проекти, а голем дел од нив се веќе завршени и промовирани.

Ова денеска на прес-конференција го истакна министерката за култура Елизабета Канческа-Милевска, која рече дека тие проекти го унапредиле остварувањето на културата во државата, го стимулирале креативниот уметнички потенцијал и имале големо влијание на едукацијата на граѓаните во областа на културата и уметноста. 

Во Стратегијата за развој на културата биле предвидени шест значајни стимулативни мерки во областа на издаваштвото, ликовната, музичката и драмската дејност за кои сметале дека ќе се унапреди улогата и статусот на авторот, ќе се  зголеми продукцијата на дела и ќе се обезбеди стабилна и континуирана промоција и афирмација на македонската култура во меѓународен контекст. 

- Министерството за култура ги објави сите конкурси за нарачка и откуп на дела и во оваа смисла се постигнаа навистина позитивни резултати и ефекти. Ќе го спомнам исклучително значајниот конкурс за финансирање преводи на дела од македонската литература на другите јазици кој предизвика огромен интерес од страна на странските издавачки куќи, рече Канческа-Милевска и додаде дека на конкурсот отворен во текот на целата година се пријавиле повеќе странски издавачи и досега е обезбедена поддршка за преводи на 20 дела од современата македонска книжевност на 12 странски јазици.

Таа потенцира дека Министерството објавило и конкурс за откуп на самостојно реализирани публикации во печатена и електронска форма, првпат издадени во Република Македонија во 2013 и 2014 година при што во текот на 2013 година биле откупени над 7.000 примероци на реализираните публикации, додека конкурсот за откуп за 2014 година е се уште во тек.

- Голем интерес пред уметниците предизвика и откупот на уметнички дела од областа на ликовната дејност. До Министерството пристигнаа 220 пријави за 605 дела од кои беа селектирани дела на 60 македонски автори. Овие дела го збогатуваат националниот фонд на нашите институции. Тие ќе бидат дел од нивните постојани поставки, но дел од нив ќе се изложат и во голем број институции и државни органи во Македонија. Вториот конкурс за откуп на уметнички дела за 2015 година е веќе во тек, истакна Канческа-Милевска.

Појасни дека во музичко-сценската дејност го спровеле конкурсот за откуп на музички композиции од областа на класичната музика, а со реализација на овој проект е обезбедена поголема продукција на домашното творештво и негова континуирана застапеност во програмите на националните и другите релевантни институции во државата. Откупот на дела од поголеми формати завршува на 15 ноември, а резултатите од конкурсот ќе бидат објавени на 15 декември. Министерката укажа и на поддршката која ја обезбедиле за стимулација на домашната забавна и народна музика и додаде дека првпат ја вовеле и стимулативната мерка за откуп на драмски текстови на македонски автори.

- Од оваа година Министерството заедно со 16-те национални установи од областа на музејската дејност почна со реализација на повеќегодишниот проект за воспоставување постојани поставки во националните музеи од сите области. Го започнавме и проектот за осовременување на депоата на музеите во Македонија. Оваа година беше донесена и Програма за негување и популаризација на духовното културно наследство за период од 2014 до 2017 година, рече Канческа-Милевска и појасни дека за годинава одобрени се и во фаза на реализација се четири проекти.

Во контекст на заштитата на културното наследство таа спомна уште еден значаен сегмент, а тоа е стипендирање и специјализација на дефицитарен кадар во областа на музеологијата, конзервацијата и библиотекарството, како и размена на стручен кадар со врвни европски и светски универзитети. Истакна дека изминатата година се отворени два нови театри – Новиот Македонски народен театар и Велешкиот театар, Министерството за култура почнало со реализација и на тригодишниот проект за набавка на сценска, светлосна и тонска опрема за театрите низ државата, а годинава со ваква опрема се обезбедиле четири театри.

Министерството за култура, посочи Канческа-Милевска, годинава согласно предвидената динамика продолжи и со набавка на нова дигитална опрема за кино прикажување во центрите и во домовите на културата. Досега се опремени 20 домови и центри за култура со кинопроектори, а во наредниот период уште 14 домови и центри за култура ќе бидат опремени со кинопроектори,  проекциони платна и друга аудио и видео опрема.

- Еден од приоритетите во Националната стратегија за развој на културата е и дигитализацијата на богатиот аудиовизуелен материјал што го поседува Кинотеката на Македонија. Изминатиот период беа дигитализирани и реставриранo целокупното филмско творештво на браќата Манаки, филмскиот опус на Столе Попов и документарниот филм „Македонија во слики – 1923“ на Арсени Јовков. Во декември годинава предвидено е да е заврши дигитализацијата на творештвото на македонските реномирани автори Љубиша Георгиевски и Милчо Манчевски, рече Канческа-Милевска.

Нагласи дека веќе е изготвен елаборат за дополнување на правописот на македонскиот стандарден литературен јазик, кое ќе се реализира од страна на Институтот за македонски јазик и проектот ќе биде завршен до септември идната година. Со поддршка на Министерството за култура реализирани се повеќе акции за поттикнување на читањето особено кај младата популација.

- За реализација на проектите кои се дел од програмите од национален интерес и кои имаат едукативна и воспитна функција, Министерството за култура двојно ги зголеми средствата и во периодот 2013-2014 година беа поддржани околу 280 програми за деца и млади. Министерството поддржа повеќе проекти наменети за збогатување на културната понуда за лицата со посебни потреби. Наскоро во сите институции од областа на културата ќе бидат поставени пристапни рампи за лицата со посебни потреби, а обезбеден е и попуст од 50 отсто за купување билети за настаните кои се случуваат во националните институции од областа на културата, рече Канческа-Милевска.

Таа посочи дека интензивно работат на Законот за изменување и дополнување на Законот за заштита на културното наследство со кој ќе се изврши усогласување со современите стандарди за заштита на културното наследство, ќе се овозможи одржливо користење на културното наследство, негова функционалност и намена...

- Изминатата година многу македонски уметници и институции со поддршка на Министерството за култура остварија значајни претставувања во странство кои резултираа со видлива промоција и афирмација на македонската култура и уметност во меѓународни рамки. Министерството за култура ја изработи и планираната Стратегија за меѓународна соработка и презентација која наскоро треба да биде предмет на јавна расправа, рече Канческа-Милевска.

Додаде дека меѓу активностите предвидени во Стратегијата за развој на културата кои ќе се реализираат до крајот на годинава, се отворањето на Центарот за едукација како посебна организациска единица во рамки на Музејот на Македонија, основањето на Центарот за книга како посебна организациска единица во рамки на Министерството за култура, создавањето техничка филмска база во рамки на НУ Вардар филм Македонија, како и почнувањето на постапката за изградба на филмски студија, а во тек се активности за подготовка на нов колективен договор за културата.

Од јануари 2015 се зголемува износот на минималната плата во Македонија. Владата планира и законски измени со кои се зголемуват глобите за работодавците кои нема да исплаќаат минимална плата, како заштитен механизам за остварување на правата на работниците, најави денеска министерот за труд и социјална политика Диме Спасов. 

Водени од целта за постојано подобрување на стандардот на граѓаните, рече, одржуваме постојан и конструктивен дијалог кој резултира со поволни иницијативи за работниците, прифатливи за сите страни.

- Така за прв пат во 2012 година,  со посебен Закон  се овозможи да се утврди најнискиот месечен износ на основна плата кој работодавачот беше должен да му ја исплати на работникот во висина од 8.050 денари, за годинава да се покачи на 8.800 денари. Со направените измени дефиниравме дека покачувањето на минималната плата следната година ќе започне од почетокот на годината, односно од 1 јануари 2015 година, при што минималната плата од 8.800 денари ќе се зголеми и ќе изнесува 9.590 денари, за во јануари 2016 година да се зголеми на 10.080 денари, рече министерот Спасов на заедничката прес-конференција со претседателот на ССМ Живко Митревски.

Додаде дека во дејностите кои се трудово интензивни како текстилната и кожарската индустрија исто така ќе има зголемување на минималната плата од 1 јануари 2015 и таа ќе изнесува 8.050 денари, за 2016 година 9.000 денари, за 2017 година 9.590 денари и за 2018 година 10.080 денари.

Со измените, истакна министерот за труд и социјална политика, се зајакнуваат механизмите за исплата на минималната плата.

- Со новите измени се предвидува доколку Државниот инспектор за труд утврдил  и констатирал дека на работникот му е исплатен понизок износ од висината на минималната плата, работодавачот најпрво во рок од седум дена да ја исплати минималната плата, а доколку не постапи, да му се изрече глоба во износ од 8.000 до 9.000 евра во денарска противвредност.  Доколку во рок од една година, работодавачот го направи истиот прекршок, односно не му се исплаќа минимална плата на работникот, ќе му се изрече глоба од 9.000 до 10.000 евра во денарска противвредност, а Државниот инспектор за труд ќе донесе решение за забрана на работата на работодавачот во траење од 15 дена за кој период ќе биде обврзан да исплати минимална плата и социјални придонеси за вработените, појасни Спасов.

Во измените на Законот за минимална плата, исто така се предвидени и глоби за одговорното лице кај работодавачот, во износ од 4.000 до 5.000 евра во денарска противвредност.

Претседателот на ССМ Митревски истакна дека овие измени, меѓудругото, треба да ги спречат злоупотребите кои одредени работодавачи ги прават, како и нелојалната конкуренција меѓу оние кои го почитуваат законот и оние кои тоа не го прават.

- Со нив ќе се зголеми и работната етика на работодавачите, а ќе се намалат дополнителните трошоци кои работодавачот е принуден да ги плати доколку не го почитува законот. Она што е најважно е дека со новите измени ќе се намали сивата економија и криминалните активности, истакна Митрeвски.

Од почетокот на примената на законот во однос на минималната плата Државниот инспекторат за труд извршил инспекциски надзори кај 10.104 работодавачи, кај кои биле вработени 173.686 вработени. Констатирано е дека на 38.206 вработени им биле исплатени минимални плати, на 127.985 плати повисоки од минималните, додека на 7.495 не им биле исплатени минималните плати.

Во 1.015 случаи се издадени решенија за исплата на платите во законски предвидениот рок, а за 46 работодавачи кои не постапиле во предвидениот рок се поведени прекршочни постапки за наплата на глоби.

Владата започнува сеопфатна кампања за подигнување на свесноста на граѓаните за значењето и потребата од користење на здрава храна и водење здрав начин на живот и применување физичка активност, под слоганот „Здравјето е избор! Здрава храна и здрав начин на живот значат долг живот!, најави денеска премиерот Никола Груевски. 

- Целта на кампањата е со едукативен пристап да се влијае  сите ние да се заштитиме од загрозување на здравјето, да си помогнеме себеси на нашите семејства и нашето општество... Сите светски статистики, мислења и испитувања водат кон еден заклучок кој вели дека доколку се употребува здрава храна и доколку постои редовна физичка активност тогаш секој човек би бил оправдано да очекува подолго да живее, рече премиерот Груевски на денешната прес -конференција во Владата.

Тој посочи дека оваа кампања не е изолирана активност на Владата, туку напротив е надополна на сеопфатниот системски пристап кој го применува во оваа сфера со активности и реформи што се спроведуваат на секое ниво. 

- Кампањата има благородна цел да се помогне, да се споделат фактите, да се советува за можностите да се насочат луѓето кон здравата храна, да се изгради култура кон исхраната, да се мотивира физичката активност и здравиот начин на живот и тоа се со единствена цел - да се заштити животот на луѓето, бидејќи здравата исхрана е пресудна за добро здравје, потенцира Груевски. 

Тој прецизира дека здравата исхрана се состои од зеленчук, со исклучок на компир, овошје, целозрнести житарки и здрави протеини. Притоа, како што кажа, овошјето и зеленчукот би требало да сочинуваат половина од внес на храна и треба да бидат разновидни и разнобојни, една четвртина од дневната храна треба да отпаѓа на целозрнести житарки и производи добиени од нив, а последната четвртина би требало да им припадне на здравите протеини како што се грав, соја, леќа, боранија, јаткасти плодови, риба и пилешко месо.

Здравата храна, додаде премиерот Груевски, треба да биде комбинирана со редовна физичка активност преку која може да се намали стапката на малигните заболувања до 60 отсто, на срцевите заболувања до 80 и на дијабетот до 90 отсто. 

- Искуствата и анализите покажуваат дека редовната физичка активност, употребата на здравата и избегнувањето на употребата на нездравата храна не само што не го зголемуваат семејниот буџет за исхрана, туку може и да го намалат. Не е се до парите, до свеста е, а свеста ние сакаме да ја подигнеме на повисоко ниво и тоа е целта на оваа кампања, нагласи Груевски, додавајќи дека ваков вид кампања веќе триесетина години се води во Финска,  а пораки за здрава исхрана во САД се емитираат уште од 1956 година. 

Тој посочи дека во Македонија е се поприсутен глобалниот проблем со зголемена телесна тежина и прекумерна телесна тежина (дебелина).

- Се проценува дека во светски рамки зголемената и прекумерната телесна тежина се причина за 3,4 милиони умирања, а сочинуваат 3,9 отсто од вкупно изгубените години на животот и 3,8 отсто на годините на живот со инвалидитет, рече Груевски.

Нагласи дека податоците од Министерството за здравство покажуваат оти 60,5 проценти од мажите и 47,8 проценти од жените на возраст од 20 години или  52,8 од вкупното население во Македонија има зголемена или прекумерна телесна тежина, а околу 20 отсто од возрасните во државата се со прекумерна телесна тежина.

- Загрижувачки е и трендот кај децата. Според податоците од Министерството една третина од децата на возраст од 6 до 7 години се со зголемена или прекумерна телесна тежина, а  13 отсто се со прекумерна телесна тежина. Главна причина за тоа е употребата на брзата храна, рече Груевски.

За одржување здрав начин на живот, додаде, лицата на возраст од 18 до 64 години треба да изведуваат аеробична физичка активност со умерен интензитет најмалку 150 минути во неделата или пак со енергичен интензитет 75 минути во неделата. Покрај тоа треба да имаат и вежби за зајакнување на мускулите најмалку двапати во неделата. Децата,пак, треба да се физички активни најмалку три часа дневно.

Како алтернатива возрасните лица треба да направат 8.500 чекори при секојдневните активности, машките деца од 6 до 17 години 13.000 чекори, додека женските 11.000 чекори.

Министерот за здравство Никола Тодоров потенцира дека камапњата ќе придонесе за унапредување на јавното здравје и додаде дека дебелината кај децата предизвикува најразлични деформитети и е основна причина за појава на дијабет тип два. Очекува со спроведување на оваа кампања дополнително да се придонесе за подобро здравје кај граѓаните.

Докторката Мирјана Кочова од Универзитетската клиника за детски болести истакна дека дури 80 отсто од дебелите деца ќе останат дебели цел живот, а како најголема  причина за дебелината  кај децата го истакна консумирањето на нездравата храна особено брзата храна и газираните пијалоци кои создаваат зависност. 

Пливачот Томи Стефановски истакна дека во Македонија полека се менува свеста кај населението за потребата од физичка активност и додаде дека се почесто гледал рекреативци на Кејот, но и луѓе кои рекреативно пливаат во базенот, каде што како што кажа, го поминувал најголемиот дел од денот. Тој им препорача на граѓните кога се гладни да консумираат сезонско овошје и зеленчук.

Кампањата што ја спроведува  Владата чини 456.117 евра без вклучен ддв и во неа се опфатени идејни решенија на знак и лого, изработка на ТВ и радио спотови, принт огласи и адаптација за внатрешно и надворешно рекламирање преку билборди, мегалајти, автобуси,... Покрај тоа, предвидува изработка на веб банери, осмислување на стратегија за нејзина промоција, подготовка и реализација на медија план и закуп на медиумски простор. Идејните решенија се на повеќе понудувачи и тоа Медија вижн, Аквариус дизајн, Актива Интерконс и Трето уво, а медија планот ќе го реализира маркетинг агенцијата Њу момент њу ајдиас компани.